Co to jest TMS?

Lekarz w kitluPrzezczaszkowa stymulacja magnetyczna (ang. transcranial magnetic stimulation – TMS) jest bezpieczną metodą terapeutyczną. Stanowi alternatywny sposób leczenia niektórych zaburzeń psychicznych. W wielu krajach jest refundowana, ale niestety nie w Polsce. TMS została oficjalnie dopuszczona przez znaną z rygorystycznych przepisów amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) do leczenia wielu schorzeń w tym lekoopornej depresji oraz nerwicy natręctw. Obecnie w psychiatrii najczęściej stosuje się TMS w postaci powtarzanych serii impulsów magnetycznych (rTMS, ang. repetitive TMS) o częstotliwości 10 Hz (działanie pobudzające) lub 1 Hz (działanie hamujące).

Odmianą TMS jest iTBS (ang. intermittent theta burst stimulation), czyli TMS w postaci przerywanej stymulacji seriami theta o częstotliwości 50 Hz. Tylko najlepsze stymulatory są w stanie wytworzyć rytm theta. Najnowsze badania naukowe wskazują na conajmniej taką samą skuteczność stymulacji iTBS w porównaniu z klasycznym rTMS. Ponadto iTBS można kumulować, czyli wykonywać wiele razy w ciągu dnia (tzw. accelerated iTBS), dzięki czemu cała terapia trwa tylko kilka dni.

Jak działa TMS?

TMS to metoda oparta na wykorzystaniu pola magnetycznego oraz zjawiska indukcji elektromagnetycznej do precyzyjnej neuromodulacji aktywności neuronalnej mózgu. Aparat wytwarza krótkie impulsy magnetyczne o mocy porównywalnej z rezonansem magnetycznym. Penetrują one tkankę mózgową na głębokości ok. 3-4 cm, indukując w neuronach tzw. prąd depolaryzacyjny. W ten sposób możemy pobudzać aktywność kory mózgowej w miejscu stymulowanym oraz na drodze modulacji transsynaptycznej wpływać na aktywność sąsiednich struktur mózgu.
Uważa się, że TMS powoduje zwiększenie tzw. neuroplastyczności tkanki nerwowej poprzez wydzielanie substancji neuroprotekcyjnych i neuroprzekaźników w mózgu takich jak np. serotonina oraz pobudzanie procesów powstawania nowych połączeń nerwowych.

Zastosowanie terapii TMS w psychiatrii:

  • osoby cierpiące na tzw. lekooporną depresję (ang. treatment resistant depression, TRD) – poziom zaleceń A – pewna skuteczność, od 45% do 90% chorych osiąga poprawę samopoczucia, w zależności od protokołu leczenia;
  • osoby z depresją, u których leki przeciwdepresyjne dają tylko niewielką poprawę lub wywołują trudne do zniesienia działania niepożądane;
  • depresja w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (CHAD);
  • depresja w ciąży oraz depresja poporodowa w okresie karmienia piersią jako alternatywa dla leczenia farmakologicznego;
  • zespół obsesyjno-kompulsywny (OCD), dawniej nerwica natręctw;
  • tiki, zespół Tourette’a;
  • zespół stresu pourazowego (PTSD);
  • osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline – jako element wspomagający psychoterapię;
  • leczenie głodu alkoholowego i nikotynowego;
  • otępienia, w tym choroba Alzheimera;
  • brain fog (mgła mózgowa, mgła umysłowa);
  • poprawa funkcji poznawczych (uwaga, pamięć, percepcja) u osób zdrowych – tzw. neuroenhancement.

Terapia rTMS

W 2008 roku terapia rTMS (ang. repetitive Transcranial Magnetic Stimulation; powtarzalna przezczaszkowa stymulacja magnetyczna) została zatwierdzona przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (ang. FDA) i obecnie jest uznaną metodą leczenia depresji tak w Stanach Zjednoczonych, jak i w ośrodkach klinicznych w Europie. Skuteczność i bezpieczeństwo różnych metod zastosowania rTMS w depresji została także potwierdzona w licznych ośrodkach badawczych na świecie. Metoda ta może mieć szczególne zastosowanie u osób, u których nie uzyskano poprawy po zastosowaniu leczenia farmakologicznego lub leki były źle tolerowane. W ostatnich latach naukowcy z różnych ośrodków badawczych na świecie potwierdzili, iż zastosowanie rTMS wpływa korzystnie na funkcje poznawcze (pamięć, uwaga, funkcje językowe, orientacja) i myślenie pacjentów z chorobą Alzheimera. Ponadto badania wskazują, że terapia rTMS ułatwia codzienne funkcjonowanie pacjentów, wpływa korzystnie na nastrój, redukuje lęk, apatię, objawy niepokoju, tym samym poprawia jakość życia pacjentów chorujących na Alzheimera  i ich rodzin.

Jak działa rTMS?

Systemy rTMS generują silne pole magnetyczne mające zdolność przedostawania się przez kości czaszki do kory mózgowej. W wyniku działania rTMS dochodzi do pobudzenia neuronów i ich synaps. Terapia działa także korzystnie poprzez wpływ na neuroprzekaźniki (naturalne substancje odpowiadające za prawidłową pracę mózgu), aktywność receptorów, neuroplastyczność i neurogenezę (tworzenie się nowych połączeń synaptycznych). Terapia rTMS została zaakceptowana przez FDA oraz brytyjski NICE (ang. National Institute for Health and Care Excellence) do leczenia:
1) zaburzeń depresyjnych;
2) zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (nerwica natręctw). Ponadto, rTMS posiada udokumentowaną skuteczność w: terapii zaburzeń funkcji poznawczych, w tym w otępieniu w chorobie Alzheimera;
3) zaburzeniach lękowych;
4) zespole stresu pourazowego;
5) uzależnieniu od nikotyny.

Kto nie kwalifikuje się do leczenia ?

Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do TMS jest obecność materiałów ferromagnetycznych w głowie (z wyjątkiem materiałów dentystycznych) – np. implanty ślimakowe, klipsy naczyniowe.
Ze względu na bezpieczeństwo, nie zaleca się wykonywania TMS u osób:

  • po przebytych urazach mózgu, udarach, operacjach neurochirurgicznych;
  • z padaczką (dotyczy tylko wysokich częstotliwości);
  • z aktualnie obecnymi objawami psychotycznymi (halucynacje, urojenia);

Czy potrzebne jest skierowanie od mojego lekarza ?

Nie jest potrzebne żadne skierowanie. Konieczna jest odbycie rozmowy kwalifikacyjnej z psychiatrą (w gabinecie lub telemedycznie). Do zabiegów kwalifikuje dr Łukasz Filipowski. Proszę przygotować do wglądu dokumentację lekarską, jeśli takowa jest – zwłaszcza wypisy ze szpitali psychiatrycznych i wyniki badań obrazowych mózgu (tomograf, rezonans, EEG)

Czy rTMS jest bolesny?

W przypadku wysokich częstotliwości (50 Hz, 10 Hz) w trakcie sesji pacjent czuje rodzaj drażnienia/skubania stymulowanej okolicy – zwłaszcza na początku sesji, ale jest to „do zniesienia”. Po kilku minutach dochodzi do tzw. habituacji czyli przyzwyczajenia się do bodźca i odczucia bólowe niemal ustępują. Nigdy nie zdążyło nam się przerwać zabiegu z powodu bólu. Paracetamol przyjęty na 30 min przed sesją poprawia komfort pacjenta.
W przypadku niskich częstotliwości (1 Hz) w protokole leczenia nerwicy natręctw nie ma żadnych doznań bólowych a wręcz chorzy mówią o wyjątkowej przyjemności i odczuciu „ulgi” w trakcie wykonywanej sesji.

Ile sesji potrzebuję żeby odczuć pozytywne skutki ?

Najczęściej poprawy następują po 12-15 sesjach. Część chorych poprawia się między 20-30 sesją. Optymalna ilość sesji w cyklu terapeutycznym to 30 sesji.
Efekt terapeutyczny jest osiągany przy zastosowaniu pięciu jednogodzinnych sesji terapeutycznych w tygodniu przez okres kolejnych 4 tygodni.
W naszym gabinecie stosujemy procedurę rTMS zgodną ze światowymi wytycznymi. Standardowy przeprowadzany przez nas protokół rTMS obejmuje 20 sesji terapeutycznych (5 sesji w tygodniu), z możliwością rozszerzenia terapii do 30 sesji jeśli jest to indywidualnie wskazane u pacjenta. rTMS jest bezpieczną metodą leczenia, przed rozpoczęciem terapii przeprowadzana jest kwalifikacja lekarska, zaś sama terapia prowadzona jest przez wykwalifikowany personel, pod nadzorem lekarza.

Jakie jest prawdopodobieństwo poprawy po zastosowaniu rTMS?

To zależy od stosowanego protokołu ale też wielu innych czynników. Uważa się, że ok 50% chorych na depresję lekooporną reaguje poprawą nastroju. 1/3 tych pacjentów osiągnie całkowitą remisję (wyleczenie).
W 2019r. grupa naukowców z najlepszej na świecie uczelni medycznej – Uniwersytetu Stanforda, opublikowała wyniki badań (SAINT-TRD) specjalnie opracowanego bardzo intensywnego protokołu leczenia iTBS, w którym aż 90% chorych na depresję osiągnęło remisję (pełne wyzdrowienie). Jest to prawdopodobnie najbardziej skuteczna w historii psychiatrii terapia przeciwdepresyjna. Protokół SAINT-TRD trwa 5 dni z rzędu a stymulację przeprowadza się 10 razy dziennie.

Czy po osiągnięciu poprawy potrzebuję się dalej leczyć?

Dla podtrzymania efektu zaleca się wykonywanie tzw. sesji powtórkowych (rTMS maintenance) przynajmniej raz w miesiącu w pierwszym półroczu po osiągnięciu poprawy.  W indywidualnych przypadkach można wykonywać sesje powtórkowe częściej.

Czy w trakcie terapii TMS można przyjmować leki psychotropowe?

Nie ma żadnych przeciwskazań do leczenia lekami psychotropowymi w trakcie trwania terapii TMS. Wyjątek stanowią duże dawki leków przeciwpadaczkowych oraz benzodiazepiny, które mogą osłabić efekty terapii. Niekiedy trzeba zmodyfikować dawkowanie tych leków psychotropowych, które obniżają tzw. próg drgawkowy u niektórych osób.

Jak rozpocząć terapię TMS - krok po kroku

1. Wyślij e-maila, lub zadzwoń i umów się na wizytę
2. Konsultacja kwalifikacyjna w gabinecie lub telemedyczynie (Skype) w trakcie której specjalista psychiatra oceni szanse powodzenia terapii i zaproponuje najbardziej korzystny protokół stymulacji
3. Ustalenie z asystentką grafiku stymulacji

 

Rodzaje protokołów TMS

Standardowy protokół rTMS

Najbardziej sprawdzony, zatwierdzony przez FDA do leczenia lekoopornej depresji. Sesje wykonywane są raz dziennie i trwają ok 20 minut. Terapia trwa 30 dni roboczych.

Protokół SAINT-TRD

Skumulowany intensywny iTBS wg. protokołu stymulacji opracowanego na Uniwersytecie Stanforda (SAINT-TRD). Dziesięć kilkuminutowych sesji iTBS dziennie wykonywanych co godzinę. Jest to prawdopodobnie najbardziej skuteczna terapia przeciwdepresyjna na świecie.

 


Filmy


Galeria

sda
Rapid-600
sda Rapid-600